BIOS/UEFI το 2026: 12 ρυθμίσεις που επηρεάζουν πραγματικά το FPS και τη σταθερότητα (και τι να μην πειράξεις)

Το 2026, οι περισσότεροι gaming υπολογιστές είναι ήδη «αρκετά γρήγοροι» στα χαρτιά, κι όμως πολλοί εξακολουθούν να βλέπουν κολλήματα, ασταθή 1% lows και περιστασιακά κρασαρίσματα που μοιάζουν με θέμα driver αλλά ξεκινούν πολύ νωρίτερα — στο firmware. Το BIOS/UEFI είναι το σημείο όπου καθορίζονται οι κανόνες boost του CPU, η συμπεριφορά της μνήμης και το πώς δουλεύει το PCIe, πριν καν φορτώσουν τα Windows. Το ζητούμενο είναι να ξέρεις ποιες επιλογές όντως βελτιώνουν τη συνέπεια των frame times και ποιες απλώς φέρνουν θερμοκρασία, boot loops ή «σιωπηλή» αστάθεια.

CPU και μνήμη: οι ρυθμίσεις που καθορίζουν την ομαλότητα πριν ξεκινήσει το παιχνίδι

Η πρώτη ρύθμιση είναι το προφίλ RAM: XMP (συνηθισμένο σε kit για Intel) ή EXPO (συνηθισμένο σε AMD). Αν αφήσεις τη DDR5 σε εργοστασιακές ταχύτητες, μπορεί να «κόβεις» τα ελάχιστα FPS και να βλέπεις πιο νευρικά frame times σε τίτλους που πιέζουν τον επεξεργαστή. Από την άλλη, η ενεργοποίηση προφίλ είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να φανεί αν ο memory controller δεν «σηκώνει» ακριβώς τις ρυθμίσεις ή αν το kit είναι οριακό. Αν μετά το XMP/EXPO εμφανιστούν σπάνια crashes, μην καταλήξεις αμέσως ότι «φταίει η RAM»: δοκίμασε ένα βήμα χαμηλότερη συχνότητα (π.χ. 6000 σε 5600) ή κράτα το προφίλ αλλά χαλάρωσε 1–2 timings αντί να αυξάνεις τάση στα τυφλά. Τα περισσότερα brands μητρικών εξηγούν πού ενεργοποιείται το XMP/EXPO, ακόμη κι αν το όνομα μενού διαφέρει.

Οι ρυθμίσεις 2–4 είναι το «τρίγωνο» σταθερότητας για DDR5: τάση DRAM, τάση που σχετίζεται με SoC/IMC (οι ονομασίες διαφέρουν ανά κατασκευαστή) και η συμπεριφορά του memory training. Το 2026, οι επιλογές γρήγορης εκκίνησης είναι δελεαστικές, αλλά οι συντομεύσεις στο training μπορούν να φέρουν αστάθεια τύπου «μπουτάρει, άρα είναι ΟΚ». Σε πολλές AM5 μητρικές, επιλογές όπως το Memory Context Restore μειώνουν τον χρόνο εκκίνησης, όμως μπορεί να είναι ευαίσθητες ανά kit και BIOS. Επίσης, οι τάσεις που σχετίζονται με SoC θέλουν προσοχή: πολύ χαμηλά μπορεί να φέρουν αποτυχίες training, πολύ ψηλά μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα σε βάθος χρόνου ή τυχαία σφάλματα. Γι’ αυτό και αρκετές ενημερώσεις firmware τα τελευταία χρόνια δίνουν έμφαση στη σταθερότητα λειτουργίας του CPU και στη συμβατότητα μνήμης, ρυθμίζοντας πιο «σφιχτά» τη συμπεριφορά των τάσεων.

Οι ρυθμίσεις 5–6 βρίσκονται στον έλεγχο ισχύος και boost του CPU: τα όρια ισχύος της Intel (συχνά PL1/PL2 ή «Turbo Power») και το Precision Boost Overdrive μαζί με Curve Optimiser στην AMD. Για gaming, ο στόχος δεν είναι το υψηλότερο σκορ σε benchmark, αλλά σταθερό boost στα πραγματικά φορτία των παιχνιδιών. Αν το σύστημά σου είναι γενικά σταθερό αλλά ζεσταίνεται και πέφτει ρολόι στη μέση μιας συνεδρίας, λογικά όρια ισχύος και ένα ήπιο αρνητικό curve μπορούν να μειώσουν τα θερμικά spikes και να κρατήσουν πιο συνεπή συχνότητα — κάτι που συχνά βελτιώνει τα 1% lows περισσότερο από το να κυνηγάς μέγιστα all-core. Αυτό που αξίζει να αποφύγεις είναι ο συνδυασμός επιθετικού undervolt με ανεβασμένα power limits και ένα «γρήγορο» τεστ 10 λεπτών: περνάει εύκολα ελαφριά φορτία και μετά αποτυγχάνει ύπουλα σε πραγματικό παιχνίδι.

Ένας πρακτικός τρόπος ρύθμισης χωρίς να γίνει το PC σου project Σαββατοκύριακου

Πρώτα, άλλαζε μία ρύθμιση τη φορά και κράτα σημειώσεις. Μια καθαρή σειρά για builds του 2026 είναι: ενεργοποίησε XMP/EXPO, επιβεβαίωσε σταθερότητα, έπειτα πείραξε τις συντομεύσεις boot/training και μετά σκέψου τις ρυθμίσεις boost του CPU. Αν πειράξεις πέντε πράγματα μαζί, δεν θα ξέρεις ποιο δημιούργησε micro-stutter, reset driver ή crash που φαίνεται «άσχετο».

Δεύτερον, έλεγξε με φορτία που μοιάζουν με τη χρήση σου. Τα σφάλματα μνήμης συχνά εμφανίζονται ως αλλοιωμένα textures, ξαφνικό κλείσιμο παιχνιδιού ή «τυχαία» crashes εφαρμογών — όχι απαραίτητα ως εντυπωσιακή μπλε οθόνη στο πρώτο boot. Μετά από XMP/EXPO, κάνε έναν σύντομο συνθετικό έλεγχο για τα προφανή και μετά μια πραγματική gaming συνεδρία που πιέζει CPU, RAM και GPU μαζί. Αν η αστάθεια εμφανίζεται μόνο όταν ενεργοποιείς fast boot ή παρακάμπτεις μέρος του training, γύρισε πίσω πρώτα αυτές τις συντομεύσεις — σπάνια δίνουν FPS, αλλά εύκολα αφαιρούν σταθερότητα.

Τρίτον, αντιμετώπισε το «Auto» ως εργαλείο και όχι ως αποτυχία. Οι σύγχρονες μητρικές το 2026 έχουν πολύ καλύτερους αυτόματους κανόνες σε σχέση με παλιότερες εποχές. Αν χρειάζεται να σταθεροποιήσεις ένα EXPO/XMP, οι μικρές συντηρητικές αλλαγές είναι πιο ασφαλείς: ένα κλικ χαμηλότερη ταχύτητα μνήμης, λίγο πιο «άνετο» περιθώριο training (αν το δίνει το BIOS) ή επιστροφή μιας ευαίσθητης τάσης σε Auto αντί να την κλειδώσεις. Ο στόχος είναι επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά: σταθερό boot, σταθερά frame times και μηδενική «αθροιστική» αστάθεια μετά από sleep ή γρήγορη εκκίνηση.

GPU και PCIe: τα λίγα toggles στο firmware που μπορούν να αλλάξουν FPS (και πότε γυρίζουν μπούμερανγκ)

Οι ρυθμίσεις 7–8 είναι το ζευγάρι που επηρεάζει συχνότερα την απόδοση σε σύγχρονες GPUs: Above 4G Decoding και Resizable BAR (η AMD το αναφέρει συχνά ως Smart Access Memory). Όταν υποστηρίζεται από CPU, firmware μητρικής, firmware κάρτας και drivers, το Resizable BAR μπορεί να βελτιώσει την απόδοση σε ορισμένους τίτλους, επιτρέποντας στον CPU να προσπελάσει μεγαλύτερο «παράθυρο» VRAM αντί για μικρά τμήματα. Το 2026 είναι επίσης ουσιαστικά αναμενόμενο σε ορισμένες σειρές καρτών (όπως η Intel Arc), οπότε το να το αφήσεις κλειστό μπορεί να είναι κρυφή «ποινή». Προσοχή όμως: αν το επιβάλεις σε συνδυασμό που δεν το υποστηρίζει σωστά, μπορεί να εμφανιστούν παράξενα συμπτώματα, από crashes έως αστάθεια από παιχνίδι σε παιχνίδι.

Η ρύθμιση 9 είναι η επιλογή ταχύτητας PCIe link (ή «PCIe Gen») για το slot της GPU και, σε αρκετές μητρικές, για το βασικό NVMe. Συνήθως το Auto είναι σωστό, όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου γίνεται διαπραγμάτευση ασταθούς link — ειδικά μετά από αλλαγές hardware ή όταν χρησιμοποιούνται riser καλώδια. Αν βλέπεις σπάνια resets driver, μαύρες οθόνες υπό φορτίο ή ξαφνικές πτώσεις σε μονοψήφια FPS, το να κλειδώσεις το slot στην σωστή γενιά (π.χ. Gen4 αντί Auto σε Gen4 GPU) μπορεί να σταθεροποιήσει την επικοινωνία. Δεν είναι «δωρεάν FPS», είναι διόρθωση μιας κατάστασης όπου το σύστημα ξοδεύει χρόνο σε διορθώσεις σφαλμάτων.

Οι ρυθμίσεις 10–11 αφορούν περισσότερο το latency και τη συνέπεια παρά τα μέγιστα FPS: διαχείριση ενέργειας για συσκευές PCIe (όπως επιλογές τύπου ASPM) και επιλογές που επηρεάζουν το streaming assets από αποθήκευση. Σε καθαρό gaming σύστημα, το υπερβολικά επιθετικό power saving στο link μπορεί να προσθέσει spikes στο latency, ενώ η μόνιμη «μέγιστη απόδοση» μπορεί να αυξήσει idle κατανάλωση και θερμοκρασία χωρίς πρακτικό όφελος. Αν τα stutters εμφανίζονται όταν φορτώνουν textures ή περιοχές, έλεγξε ότι το NVMe τρέχει στο σωστό πλάτος και στη σωστή γενιά PCIe και απόφυγε πειραματικές αλλαγές στο firmware χωρίς συγκεκριμένο πρόβλημα που προσπαθείς να λύσεις.

Πώς να καταλάβεις αν μια αλλαγή στο BIOS βοήθησε — ή απλώς μετακίνησε το πρόβλημα

Η πιο συνηθισμένη παγίδα είναι να μετράς λάθος πράγμα. Το average FPS μπορεί να ανέβει ενώ το frame pacing να χειροτερεύει, ειδικά αν άλλαξες κάτι που αυξάνει το boost για σύντομα bursts αλλά δημιουργεί θερμικές ή ενεργειακές ταλαντώσεις. Το 2026, έχει περισσότερο νόημα να κοιτάς 1% lows, γραφήματα frame-time και το αν τα ρολόγια μένουν σταθερά σε μεγάλη συνεδρία παιχνιδιού. Μια αλλαγή που δίνει +2–3 FPS αλλά βάζει ένα hitch κάθε λίγα λεπτά, για τους περισσότερους παίκτες είναι χειρότερη εμπειρία.

Αν πέσει η απόδοση μετά την ενεργοποίηση Resizable BAR, μην το βαφτίσεις αμέσως «κακή επιλογή». Έλεγξε τα βασικά: ενημέρωση BIOS της μητρικής, έκδοση driver της GPU και αν το Above 4G Decoding είναι ενεργό μαζί του. Κάποια παιχνίδια κερδίζουν, άλλα όχι, και σε λίγα μπορεί να υπάρξει υποχώρηση. Η σωστή κίνηση είναι να δοκιμάσεις 2–3 τίτλους που παίζεις πραγματικά. Στόχος δεν είναι να «νικήσει» μια τεχνολογία — στόχος είναι το αποτέλεσμα στο δικό σου σύστημα.

Όταν ψάχνεις αστάθεια PCIe, κράτα τη διαδικασία αναστρέψιμη. Αν το κλείδωμα της γενιάς PCIe εξαφανίσει crashes, έχεις μάθει κάτι χρήσιμο: το σύστημα διαπραγματευόταν ασταθές link. Από εκεί και πέρα αποφασίζεις αν θα μείνεις στο lock, αν θα ξανακουμπώσεις hardware, αν θα ενημερώσεις firmware ή αν θα αντικαταστήσεις riser. Το firmware δεν είναι μόνο θέμα ταχύτητας — είναι και το πρώτο «φίλτρο» για προβλήματα που μοιάζουν με Windows αλλά είναι στην πραγματικότητα θέμα σήματος και διαπραγμάτευσης.

Ασφάλεια, θερμικά και «μην το αγγίζεις»: ρυθμίσεις που προστατεύουν τη σταθερότητα περισσότερο από όσο ανεβάζουν FPS

Η ρύθμιση 12 είναι η βαρετή που πολλοί μετανιώνουν ότι αγνόησαν: η συμπεριφορά ψύξης και οι καμπύλες ανεμιστήρων/αντλίας στο firmware. Οι σύγχρονοι επεξεργαστές κάνουν επιθετικό boost και το 2026 μια λάθος καμπύλη μπορεί να φέρει θερμικά spikes που οδηγούν σε downclocking — το οποίο φαίνεται ως αστάθεια FPS και όχι ως «κόκκινο» θερμικό μήνυμα. Μια λογική καμπύλη (και σωστό pump mode σε AIO) κρατά πιο σταθερή τη συμπεριφορά boost και μειώνει το σενάριο «γρήγορο στην αρχή, ξαφνικά νωθρό». Δεν είναι εντυπωσιακό tweak, αλλά είναι από τα πιο αξιόπιστα για συνεπή απόδοση.

Δύο τομείς «μην πειράζεις χωρίς λόγο» είναι τα χαρακτηριστικά ασφαλούς εκκίνησης και τα toggles virtualisation. Το Secure Boot και το TPM συχνά είναι απαραίτητα για λειτουργίες των Windows και απαιτήσεις ορισμένων anti-cheat συστημάτων· το να τα απενεργοποιείς για δοκιμή μπορεί να δημιουργήσει θέματα συμβατότητας που δεν έχουν καμία σχέση με FPS. Κάτι αντίστοιχο ισχύει για virtualisation (Intel VT-x / AMD-V / SVM): η απενεργοποίηση μπορεί να βοηθήσει μόνο αν λύνεις συγκεκριμένη σύγκρουση, αλλά δεν είναι μαγικός επιταχυντής gaming και μπορεί να σπάσει εργαλεία που χρησιμοποιείς.

Τέλος, προσοχή με βαθιές αλλαγές τάσεων και Load-Line Calibration. Κάποιες μητρικές δίνουν επίπεδα LLC, offsets και ρυθμίσεις που είναι χρήσιμες για overclocking, αλλά μπορούν επίσης να δημιουργήσουν spikes υπερτάσης ή περίεργη παροδική συμπεριφορά. Αρκετές ενημερώσεις firmware τα τελευταία χρόνια έδωσαν έμφαση στη σταθερότητα τροφοδοσίας και στη συμπεριφορά τάσεων, κάτι που είναι ισχυρή ένδειξη ότι το «manual σε όλα» δεν είναι αυτόματα καλύτερο. Για gaming, η σταθερότητα και το προβλέψιμο boost συνήθως αξίζουν περισσότερο από +50 MHz που υπάρχει μόνο σε σύντομο benchmark.

Ένα γρήγορο «ασφαλές baseline» για gaming builds του 2026

Αν θέλεις αξιόπιστη βάση με καλή απόδοση, ξεκίνα με: XMP/EXPO ενεργό, τα υπόλοιπα κυρίως στο Auto, Resizable BAR ενεργό μόνο όταν το hardware το υποστηρίζει σωστά και μια λογική καμπύλη ανεμιστήρων. Αυτό καλύπτει τα μεγαλύτερα πραγματικά κέρδη χωρίς να σε βάζει στα πιο συνηθισμένα σενάρια αποτυχίας. Μετά παίξε τους τίτλους που σε νοιάζουν αρκετή ώρα ώστε να «ζεσταθεί» το σύστημα και να δουλέψουν φυσιολογικά τα background tasks.

Αν κάτι πάει στραβά, κάνε rollback με αντίστροφη σειρά. Κλείσε την πιο πρόσφατη αλλαγή, τεστάρισε ξανά και απόφυγε τον πειρασμό να «θεραπεύσεις» μια αστάθεια με στοίβα από νέα tweaks. Η αστάθεια μνήμης, η αστάθεια PCIe και η αστάθεια boost του CPU μπορούν να φαίνονται ίδια μέσα στα Windows. Μια καθαρή στρατηγική επιστροφής σώζει χρόνο και σε κρατά μακριά από ένα BIOS που κανείς δεν θυμάται πια τι κάνει.

Και κράτα το firmware ενημερωμένο, αλλά όχι απερίσκεπτα. Οι ενημερώσεις BIOS/UEFI το 2026 συχνά περιλαμβάνουν βελτιώσεις συμβατότητας μνήμης, αλλαγές microcode και διορθώσεις σταθερότητας που μετράνε για DDR5 kit και νεότερα CPU steppings. Διάβασε το changelog, αναβάθμισε όταν αφορά τη δική σου κατηγορία hardware ή ένα πρόβλημα που αναγνωρίζεις και μετά ξαναέλεγξε τις βασικές ρυθμίσεις — ειδικά προφίλ μνήμης και όρια ισχύος — γιατί οι ενημερώσεις μπορεί να τις επαναφέρουν ή να τις «ερμηνεύσουν» διαφορετικά.